Dự khai mạc có đồng chí Đinh Thị Lụa, Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tỉnh; lãnh đạo một số sở, ban, ngành đoàn thể của tỉnh; lãnh đạo một số địa phương (phường Sơn Nam, xã Khoái Châu, tỉnh Hưng Yên và phường Duy Tiên, Duy Hà, Đồng Văn, Tiên Sơn, tỉnh Ninh Bình); lãnh đạo Đảng ủy, Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân, Ủy ban Mặt trận Tổ quốc phường Duy Tân; Bí thư, Tổ trưởng, Trưởng Ban công tác mặt trận, Hội trưởng các Hội đoàn thể Tổ dân phố trên địa bàn phường… cùng đông đảo bà con Nhân dân và du khách.

Các đại biểu dự Lễ hội.

Đền Lảnh Giang (tên chữ là Lãnh Giang Linh Từ), còn được Nhân dân quen gọi là Đền Lảnh hay Đền Quan Lớn Đệ Tam, thuộc tổ dân phố Yên Đô, phường Duy Tân, tỉnh Ninh Bình. Đây là một trong những ngôi đền linh thiêng, tiêu biểu của vùng đồng bằng Bắc Bộ, hội tụ nhiều giá trị đặc sắc về lịch sử, văn hóa, kiến trúc nghệ thuật và tín ngưỡng dân gian. Theo thần tích và truyền thuyết, Đền Lảnh Giang thờ ba vị thủy thần thời Hùng Vương - những vị tướng có công phò giúp Hùng Duệ Vương đánh thắng giặc Thục, bảo vệ bờ cõi Văn Lang. Trong đó, vị thần thứ ba được Nhân dân tôn là Quan Lớn Đệ Tam, là vị thần chính được thờ tại đền. Tương truyền, sau khi hy sinh trong trận chiến, thi thể của ngài trôi theo dòng sông đến vùng Yên Lạc, được người dân an táng và lập đền thờ để tưởng nhớ công lao. Đền còn phối thờ vợ chồng Chử Đồng Tử - Tiên Dung, một trong Tứ bất tử của tín ngưỡng dân gian Việt Nam, biểu tượng cho tình yêu, lòng nhân ái và tinh thần khai phá vùng châu thổ, gắn với đời sống nông nghiệp, ngư nghiệp của cư dân đồng bằng sông Hồng.

Toàn cảnh đền Lảnh Giang

Đền tọa lạc tại nơi hợp lưu giữa sông Hồng và sông Lảnh - khu vực có dòng nước xoáy mạnh, trước đây thường xảy ra tai nạn đường thủy. Từ lâu, Nhân dân tin rằng sau khi thành tâm dâng hương cầu khấn tại đền đều được thần linh che chở, phù hộ bình an trên mỗi chuyến đi. Chính niềm tin ấy đã góp phần làm nên sự linh thiêng và danh tiếng của Đền Lảnh Giang. Đền có khuôn viên rộng khoảng 3.000 m², được xây dựng theo lối kiến trúc truyền thống với tổng thể ba tòa, 14 gian bố cục kiểu chữ Công (工), hài hòa với không gian sông nước, vườn cây, đầm sen và bến nước, tạo nên cảnh quan thanh tịnh, cổ kính. Đền hiện còn lưu giữ nhiều hiện vật, cổ vật có giá trị về lịch sử, mỹ thuật và tín ngưỡng, phản ánh nghệ thuật điêu khắc, chạm khắc gỗ truyền thống qua nhiều thời kỳ. Với những giá trị nổi bật về lịch sử, văn hóa, kiến trúc nghệ thuật và tín ngưỡng dân gian, năm 1996, Đền Lảnh Giang được Bộ Văn hóa - Thông tin (nay là Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) xếp hạng Di tích lịch sử - văn hóa cấp Quốc gia. Đến nay, Đền Lảnh Giang không chỉ là địa chỉ sinh hoạt tín ngưỡng quan trọng của Nhân dân mà còn là điểm đến văn hóa, tâm linh hấp dẫn, góp phần gìn giữ và phát huy bản sắc văn hóa truyền thống của dân tộc.

Lễ hội truyền thống Đền Lảnh Giang được tổ chức hằng năm nhằm tưởng nhớ, tri ân các bậc tiền nhân có công đánh giặc, giữ nước, đồng thời cầu mưa thuận gió hòa, quốc thái dân an, mùa màng bội thu và cuộc sống ấm no, hạnh phúc. Lễ hội là dịp giáo dục truyền thống yêu nước, lòng tự hào dân tộc, tinh thần đoàn kết cộng đồng, đáp ứng nhu cầu sinh hoạt tín ngưỡng và đời sống văn hóa tinh thần của Nhân dân. Đây là lễ hội tiêu biểu mang đậm bản sắc văn hóa của cư dân vùng châu thổ sông Hồng, phản ánh quá trình tiếp biến và sáng tạo văn hóa qua các thời kỳ lịch sử. Lễ hội kết tinh nhiều lớp văn hóa trong diễn trình lịch sử dân tộc Việt Nam, từ tín ngưỡng thờ thủy thần của cư dân ven sông Hồng, tín ngưỡng thờ Tiên Dung - Chử Đồng Tử đến sự hội nhập với tín ngưỡng thờ Mẫu vào khoảng thế kỷ XVII - XVIII, hình thành nên hình tượng Quan Lớn Đệ Tam (Quan Lớn Đền Lảnh). Sự giao thoa và tích hợp các lớp văn hóa, tín ngưỡng này đã tạo nên nét đặc sắc riêng của Lễ hội truyền thống Đền Lảnh Giang. Với những giá trị lịch sử, văn hóa và tín ngưỡng tiêu biểu, năm 2017, Lễ hội truyền thống Đền Lảnh Giang được Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đưa vào Danh mục Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.

Lễ hội truyền thống Đền Lảnh Giang năm 2026 gắn với kỷ niệm 30 năm Đền Lảnh Giang được công nhận Di tích lịch sử - văn hóa cấp Quốc gia, với sự quan tâm, chỉ đạo của các cấp lãnh đạo, sự phối hợp chặt chẽ của các cơ quan, đơn vị và sự đồng lòng của Nhân dân, đã được tổ chức an toàn, trang trọng, hiệu quả, đúng quy định của pháp luật; qua đó phát huy các giá trị văn hóa truyền thống, đáp ứng nhu cầu tín ngưỡng, tâm linh chính đáng của Nhân dân, lan tỏa giá trị di sản, củng cố khối đại đoàn kết toàn dân và để lại nhiều dấu ấn tốt đẹp trong lòng Nhân dân, du khách.

Trong khuôn khổ lễ hội, nhiều nghi lễ truyền thống được tổ chức trang nghiêm, thành kính, đúng nghi thức cổ truyền như lễ cáo yết, lễ rước nước, lễ rước kiệu thánh và khai mạc lễ hội, lễ tế thần... Nổi bật là nghi lễ rước nước từ sông Hồng về Đền Lảnh Giang theo tục thờ thủy thần. Đoàn rước xuất phát từ đền ra bờ sông làm lễ tế Long Vương, xin nước thiêng, sau đó múc nước bằng gáo dừa thếp vàng, đựng trong hai chóe sành và rước về đền để thờ, thể hiện sự gắn kết giữa con người với thần linh và ước vọng mưa thuận gió hòa. Nghi lễ rước kiệu thánh cũng là điểm nhấn đặc sắc của lễ hội. Kiệu Quan Lớn Đệ Tam và kiệu Mẫu được rước từ Đền Lảnh Giang đến đền thờ Mẫu để rước chân nhang Nhân Từ Hoàng hậu - thân mẫu của Công chúa Tiên Dung - về đền dự hội. Đoàn rước quy tụ hàng chục đội hình như múa rồng, cờ hội, trống, chiêng, nhạc lễ, đội dâng hương, đội lễ vật, đội tế, đội khiêng kiệu, bát bửu, lọng, tán… với hàng trăm người tham gia, tạo nên không khí linh thiêng, trang trọng và đậm đà bản sắc văn hóa truyền thống. Để chuẩn bị cho các nghi lễ, các dòng họ, đoàn thể và Nhân dân địa phương chủ động đảm nhận từng phần việc, tự nguyện tham gia, luyện tập và phối hợp chặt chẽ trước khi lễ hội diễn ra, qua đó thể hiện tinh thần đoàn kết, ý thức gìn giữ và phát huy di sản văn hóa của cộng đồng.

Bên cạnh phần lễ, phần hội diễn ra sôi nổi với nhiều hoạt động văn hóa, nghệ thuật, diễn xướng dân gian như hát văn, hầu đồng và các trò chơi dân gian như bịt mắt đánh trống, kéo co, đẩy gậy nam…, gắn liền với đời sống sinh hoạt của người dân. Điểm nhấn là Chương trình giao lưu văn nghệ với chủ đề “30 năm bảo tồn và phát triển - Lảnh Giang linh thiêng, lung linh tỏa sáng” được dàn dựng công phu, kết hợp hài hòa giữa truyền thống và hiện đại, cùng màn bắn pháo hoa nghệ thuật đặc sắc khép lại chương trình đã tạo không khí sôi động, hấp dẫn và để lại nhiều ấn tượng tốt đẹp trong lòng Nhân dân, du khách. Các hoạt động phần hội được tổ chức gắn kết hài hòa với các nghi lễ truyền thống, góp phần tôn vinh bản sắc văn hóa, lan tỏa giá trị di sản và quảng bá hình ảnh vùng đất, con người Duy Tân nói riêng, tỉnh Ninh Bình nói chung.

Lễ hội truyền thống đền Lảnh Giang năm 2026 gắn với kỷ niệm 30 năm Đền Lảnh Giang được Nhà nước công nhận di tích lịch sử - văn hóa cấp Quốc gia (1996 - 2026) là dịp để tưởng nhớ, tri ân công đức các bậc tiền nhân; tôn vinh những giá trị lịch sử, văn hóa đặc sắc của di tích; khẳng định những thành quả trong công tác bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa; quảng bá hình ảnh quê hương Duy Tân giàu truyền thống lịch sử, văn hóa đến đông đảo Nhân dân và du khách trên khắp mọi miền đất nước.

Một số hình ảnh tại Lễ hội:

\

Mỹ Ngọc (Phòng Quản lý Lễ hội và Gia đình)