Trong thời gian 10 ngày bám sát cơ sở, với sự phối hợp, tạo điều kiện của cấp ủy, chính quyền địa phương cùng sự đồng hành, tin tưởng của đồng bào dân tộc Mường, đoàn công tác đã khảo sát tại nhiều thôn, bản, gặp gỡ người cao tuổi, người có uy tín và các gia đình còn lưu giữ nhiều hiện vật, tư liệu quý. Kết quả, đoàn đã sưu tầm được hơn 150 hiện vật cùng hàng trăm tư liệu ảnh và tài liệu liên quan đến đời sống văn hóa của cộng đồng người Mường. Hệ thống hiện vật khá phong phú, phản ánh sinh động đời sống vật chất và tinh thần của đồng bào, gồm trang phục truyền thống, công cụ lao động, nông cụ sản xuất, gùi, cối đá, nỏ săn, đồ gốm cổ cùng nhiều vật dụng sinh hoạt gắn với đời sống thường ngày.

Trong quá trình làm việc, đoàn công tác luôn dành thời gian lắng nghe những câu chuyện, ký ức và tri thức dân gian gắn với từng hiện vật từ các bậc cao niên và những người đang trực tiếp thực hành, gìn giữ văn hóa truyền thống. Những thông tin này không chỉ giúp làm rõ giá trị lịch sử, văn hóa của hiện vật mà còn phản ánh chiều sâu đời sống tinh thần của cộng đồng người Mường trên địa bàn tỉnh.

Chia sẻ với đoàn công tác, ông Đinh Văn An, người có uy tín tại thôn Bãi Cả, xã Cúc Phương, xúc động cho biết: "Nhiều hiện vật, phong tục của cha ông chúng tôi đang có nguy cơ mai một vì lớp trẻ ngày nay ít còn sử dụng và thực hành. Thấy các cán bộ bảo tàng không quản đường sá xa xôi, đến từng gia đình tìm hiểu, ghi chép cẩn thận và nâng niu từng hiện vật, bà con chúng tôi rất xúc động. Mong rằng những giá trị văn hóa của người Mường sẽ được gìn giữ lâu dài và được nhiều người biết đến."

Không chỉ nhiệt tình cung cấp thông tin, nhiều gia đình còn tự nguyện hiến tặng những hiện vật được lưu giữ qua nhiều thế hệ để Bảo tàng tỉnh Ninh Bình bảo quản và phát huy giá trị. Toàn bộ hiện vật sau khi tiếp nhận sẽ được kiểm kê, lập hồ sơ khoa học, bảo quản theo đúng quy trình chuyên môn và từng bước nghiên cứu, lựa chọn phục vụ các hoạt động trưng bày, giáo dục di sản, góp phần giới thiệu rộng rãi đến công chúng những giá trị đặc sắc trong đời sống văn hóa của đồng bào dân tộc Mường trên địa bàn tỉnh Ninh Bình.

Đợt điền dã, sưu tầm lần này đã mang lại nguồn hiện vật và tư liệu có giá trị về lịch sử, văn hóa và khoa học, làm phong phú thêm sưu tập hiện vật của Bảo tàng tỉnh Ninh Bình. Đồng thời, hoạt động tiếp tục khẳng định vai trò của bảo tàng trong việc gắn kết với cộng đồng – chủ thể sáng tạo, thực hành và lưu giữ di sản – qua đó góp phần bảo tồn, phát huy các giá trị văn hóa truyền thống của đồng bào các dân tộc thiểu số, để những di sản quý báu được gìn giữ, lan tỏa và tiếp nối cho các thế hệ hôm nay và mai sau.

Hồng Nga