Hát Xẩm (hay còn gọi là hát rong, hát dạo…) là một loại hình văn hóa nghệ thuật dân gian cổ truyền của dân tộc. Cũng như bao loại hình văn hóa nghệ thuật truyền thống khác của Việt Nam như: Chèo, Tuồng, Ca trù … hát Xẩm có một dòng chảy từ bao đời, gắn bó với mọi thế hệ con người Việt Nam. Ra đời đã hơn 700 năm, bên cạnh giá trị nghệ thuật, hát Xẩm còn là loại hình âm nhạc dân gian mang đậm tính nhân văn, thẩm mỹ và giáo dục về đạo đức, lối sống của mọi tầng lớp trong xã hội.

Loại hình nghệ thuật dân dã này trước đây được lưu truyền chủ yếu ở các tỉnh phía Bắc như: Ninh Bình, Bắc Giang, Hà Nội, Hà Đông, Hải Phòng, Thanh Hóa… với những hình thức biểu diễn rất độc đáo, mang đậm bản sắc văn hóa khu vực. Sau này, do những quan niệm sai lầm mà hát Xẩm dần vắng bóng và có nguy cơ thất truyền. Nhận thấy giá trị nghệ thuật to lớn của hát Xẩm, các nghệ sĩ Nhà hát Chèo không ngừng nỗ lực tìm tòi, sáng tạo, phát triển giúp hồi sinh những làn điệu Xẩm cổ, thổi hơi thở thời đại vào những sáng tác mới, góp phần đưa bộ môn nghệ thuật dân gian đặc sắc tới gần hơn với công chúng, đặc biệt là những người trẻ…

Thấu hiểu tâm tư, tình cảm đối với bộ môn nghệ thuật hát Xẩm của các nghệ sĩ Nhà hát nói riêng và những người yêu hát Xẩm nói chung, cũng như nhằm bảo tồn, lưu giữ và phát huy giá trị của loại hình nghệ thuật đang có nguy cơ bị mai một, Sở Văn hóa và Thể thao tỉnh Ninh Bình đã giao cho Nhà hát Chèo Ninh Bình cùng phối hợp với Trung tâm truyền hình Nhân Dân sản xuất chương trình phim ca nhạc “Chuyện Xẩm”.

“Chuyện Xẩm” có thời lượng 30 phút, do Nhà hát Chèo dàn dựng và biểu diễn. Chương trình là lời giới thiệu ngắn gọn xúc tích về quá trình ra đời, hình thành và phát triển của loại hình nghệ thuật hát Xẩm trên mảnh đất Ninh Bình. Hơn thế nữa thông qua chương trình, người xem sẽ có dịp gặp mặt, cũng như lắng nghe những lời tâm sự gần gũi của những con người mang sứ mệnh thầm lặng đó là bảo tồn và gìn giữ giá trị nghệ thuật truyền thống hát Xẩm. Xuyên suốt chương trình là các bài hát: Theo Đảng trọn đời, Xẩm tàu điện Quê em Ninh Bình, Mục hạ vô nhân và Ân đức Tiên Hoàng. Giai điệu ca khúc khi thì réo rắt khi thì chậm rãi, khoan thai, trầm bổng được thể hiện độc đáo qua lối biểu diễn chuyên nghiệp của các nghệ sĩ và nhạc công Nhà hát Chèo Ninh Bình.

                                                                                      Mai Anh

                                                                             Nhà hát Chèo Ninh Bình